حافظابومحمّد حسن‌بن‌احمد سمرقندى در « بحرالأسانيد في صحاح المسانيد » نقل كرده‌است . كه درآن كتاب يك‌صد هزارحديث با اسنادهاى صحيح‌گردآورده‌است . » شرح حالش 1 - ذهبى : « سمرقندى ، حافظ ، پيشواى رجال ، ابومحمّد حسن‌بن احمدبن محمّد . . . ابوسعد سمعانى گويد : از اسماعيل حافظ درباره او پرسيدم . گفت : امام حافظ است . شنيد و گرد آورد و تصنيف كرد . و عمربن‌محمّد نسفى در كتاب « القند » گويد : « امام ، حافظ ، به پادارنده‌ى سنّت ، ابومحمّد سمرقندى ساكن نيشابور ، در دورانش همانندش در شرق و غرب در رشته او كسى نبود . كتاب « بحرالأسانيد فى صحاح المسانيد » را دارد كه يك‌صد هزار حديث در آن گرد آورده است . اگر مرتّب و مهذّب شود ، در اسلام مانندش به دست نمىآيد و هشت‌صد جز دارد . . . در ذيقعده‌ى سال 491 درگذشت . » « 1 » 2 - سيوطى : « او امام ، حافظ ، بىنظير در حفظ بود . در زمانش مانند او در شرق و غرب نبود . » « 2 » 48 - روايت راغب اصفهانى او ، ابوالقاسم حسين‌بن محمّد بنابر يك قول - متوفّاى سال 502 است . حديث را مرسلًا از رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم روايت كرده ، گويد : « رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « أنا مدينة العلم و علىّ بابها . » « 3 » شرح حالش 1 - ذهبى : « راغب علّامه‌ى ماهر و محقّق درخشان ، ابوالقاسم حسين‌بن محمّدبن مفضل اصفهانى ملقّب به « راغب » داراى تصنيف‌هاست . از متكلّمان

--> ( 1 ) . تذكرة الحفّاظ 4 / 1230 . ( 2 ) . طبقات الحفّاظ / 449 . ( 3 ) . المفردات / 64 .